«Tam quốc diễn nghĩa» vượt bậc ở một chữ "nghĩa": Ba anh em Lưu, Quan, Trương kết nghĩa vườn đào; Quan Công ba lần giữ Thổ Sơn, một ngựa vượt năm ải chém sáu tướng; Quan Vân Trường vì nghĩa tha Tào Tháo; Quan Vân Trường vì nghĩa tha Hoàng Hán Thăng; Trương Dực Đức vì nghĩa tha Nghiêm Nhan, v.v. Ngoài nổi bật 1 chữ "nghĩa" ra, «Tam quốc diễn nghĩa» cũng trình bày thế nào là "trí tuệ". Trong gần như tình tiết đấu trí trong «Tam quốc diễn nghĩa», xuất sắc nhất là đoạn Tôn-Lưu liên hiệp kháng Tào, hỏa thiêu Xích Bích. trong khoảng câu chuyện Tôn-Lưu liên hiệp kháng Tào trong Tam quốc diễn nghĩa, chúng ta có thể thấy nghệ thuật thuyết phục của Gia Cát Lượng.
Tạo hình Gia Cát Lượng trong Tam quốc diễn nghĩa
Tào túa đốt lương tại Ô Sào phá Viên Thiệu, sau lại uy bức Giang Nam, Kinh Châu đã đầu hàng Tào toá, cho nên kẻ địch ngăn Tào toá bình định Giang Nam chỉ còn với Lưu Bị và Tôn Quyền. tháo bèn phát hịch cho Tôn Quyền ở Đông Ngô: "Ta phụng mệnh vua, đánh kẻ mang tội. Cờ trỏ về nam, Lưu Tôn phải bó tay, dân Kinh Tương nghe thấy tin, răm rắp hàng phục. Nay thống lĩnh trăm vạn hùng binh, ngàn viên thượng tướng, muốn cùng với tướng quân họp săn ở Giang Hạ, để đánh Lưu Bị, cộng chia đất đai, giao hiếu có nhau mãi mãi. Xin đừng ngờ vực, trả lời ngay cho". Đây chính là kế "mượn con đường diệt Quắc" [1], trước diệt Lưu Bị, sau diệt Đông Ngô.
Trong Tam quốc diễn nghĩa, trước sự tầm nã bức của Tào toá, Lưu Bị chỉ còn phương pháp liên minh sở hữu Đông Ngô để kháng Tào, hình thành thế chân vạc. không những thế lúc ấy Đông Ngô vẫn đang lừng khừng là nên đánh hay là hàng. Cũng bởi Tào toá một mặt mượn danh thiên tử để hiệu lệnh chư hầu, mặt khác lấy trăm vạn hùng binh thị uy Giang Nam, do vậy giả dụ kháng Tào ko thành, cơ nghiệp ba đời của Giang Đông sẽ không cánh mà bay, cho nên toàn bộ mưu sĩ Đông Ngô đều chủ trương "hàng thì dễ yên, đánh thì khó thắng". Trước vấn đề kháng Tào, Tôn Quyền vẫn còn do dự: vừa không muốn chịu áp chế của Tào tháo dỡ, lại sợ ko đánh nổi quân giặc đông. bởi thế để hình thành liên minh Tôn-Lưu, điều cốt yếu nhất là phải thuyết phục Tôn Quyền kháng Tào.
Trong Tam quốc diễn nghĩa, thuyết phục Tôn Quyền chẳng hề là dễ, mưu sĩ tâm phúc của Tôn Quyền là Lỗ Túc khuyên Tôn Quyền rằng: "Mọi người, ai cũng mang thể hàng Tào toá được, duy với tướng quân thì không hàng được. Như Lỗ Túc này mà hàng, thì túa phong cho làm quan, áo gấm về làng, mà cũng không phải mất đất đai gì cả. Tướng quân mà hàng Tào thì về đâu? Chức tước bất quá phong hầu là cộng, xe một cỗ, ngựa 1 con, tôi tớ vài ba người, muốn ngồi ngoảnh mặt về nam mà xưng cô [2] sở hữu còn được nữa không?" Lời của Lỗ Túc dù rằng đã động đến chỗ tự ái và khiến Tôn Quyền rất xúc động, nhưng vẫn chưa đánh tan được sự chần chờ của Tôn Quyền.
lúc Tôn Quyền nghe có Ngọa Lengthy tiên sinh đến Đông Ngô, liền nghĩ ngay đến hỏi kế Gia Cát Lượng. Nhưng trong cuộc hội kiến, Tôn Quyền lại dẫn 1 đám mưu thần Đông Ngô tới, vừa cho Gia Cát Lượng thấy Giang Đông cũng có người tài, lại xem Gia Cát Lượng mang thể thuyết phục các người chủ trương đầu hàng hay không. từ chậm triển khai dẫn tới cuộc khẩu chiến giữa Gia Cát Lượng và đám quần Nho. Trong cuộc chiến trí này, Gia Cát Lượng mạnh mẽ biện giải lúc bị vặn vẹo, hoặc dẫn ra điển cố, hoặc mượn cổ dụ kim, hoặc lấy thí dụ Lưu Bị thắng Tào tháo, làm những người vặn vẹo hoặc cứng họng, hoặc chỉ biết ngồi im và cảm thấy hổ grasp.
Thuyết phục của Gia Cát Lượng với Tôn Quyền là trước thì đề cập khích, sau mới khuyên lơn. Tôn Quyền sợ quân Tào phổ thông, Khổng Minh càng phóng đại Tào tháo binh đa dạng tướng giỏi, lại khuyên Tôn Quyền đừng đánh mà hãy sớm ngoảnh mặt về phương Bắc mà hàng. Tôn Quyền nói: "Nếu quả như lời ông, thì sao Lưu Dự Châu không hàng Tào đi?" Khổng Minh đáp: "Ngày xưa Điền Hoành [three] là 1 tráng sĩ nước Tề còn biết giữ nghĩa không chịu nhục, huống chi Lưu Dự Châu là tôn thân nhà Hán, anh hùng lừng lẫy trên đời, kẻ sĩ thảy đều trông mong. Việc ko xong là bởi trời, sở hữu đâu lại chịu chui luồn người ta?" Tôn Quyền nghe Khổng Minh đề cập xong, nét mặt lầm lầm, rũ áo đứng dậy, lui vào nhà sau. các quan cùng tủm tỉm cười và giải thể. Họ đâu biết Khổng Minh đang khích ý chí đế vương của Tôn Quyền, nên lúc Tôn Quyền nghe Lỗ Túc nói Khổng Minh mang diệu kế phá Tào, Tôn Quyền vội đổi giận làm cho vui và đi hỏi ngay. Tôn Quyền hỏi: "Tào toá vốn chỉ ghét Lã Bố, Lưu Biểu, Viên Thiệu, Viên Thuật, Lưu Dự Châu sở hữu tôi mà thôi. Nay đã trừ được cả, duy chỉ còn Dự Châu có tôi. Tôi không thể đem cả nước Ngô dâng cho người ta được. Kế của tôi đã quyết, nhưng lúc Lưu Dự Châu tạo điều kiện cho thì cũng ko người nào đương nổi được Tào túa bây giờ. Mà Dự Châu lại vừa mới thua trận, khiến thế nào mà chống được nạn này". Khổng Minh đáp: "Dự Châu tuy mới thua, nhưng Quan Vân Trường còn thống lĩnh hàng vạn tinh binh; Lưu Kỳ ở Giang Hạ cũng sở hữu chừng vạn binh sĩ. Quân Tào túa trong khoảng xa tới, tất cũng mỏi mệt; gần đây, lại đuổi Dự Châu, quân khinh kỵ đi ba trăm dặm 1 ngày, khác nào nỏ cứng giương lên đã đuối sức, chưa chắc bắn thủng được mảnh lụa mỏng. Vả lại sức phương bắc không quen đánh thuỷ; quân dân ở Kinh Châu gặp thế bí phải phục Tào, chớ chẳng hề là tự nguyện. Nay tướng quân thật muốn đồng tâm hợp lực có Dự Châu, thì khiến cho gì không phá được Tào Tháo? Quân Tào mà bị phá, tất phải kéo về bắc, thì thế Kinh, Ngô lại mạnh, mà hình thành thế chân vạc được. cơ hội được thua, chỉ trong lúc này, xin tướng quân hãy nghĩ cho kỹ mà quyết đi!" Quyền mừng lắm, nói: "Mấy lời của tiên sinh, thật đã khiến sáng mắt tôi. Ý tôi đã quyết, không còn hiềm nghi gì nữa". Ngay hôm ấy, Tôn Quyền bàn luận đựng quân để cộng đi phá Tào dỡ. Đây chính là cơ sở vật chất ban đầu cho liên minh Tôn-Lưu sau này.
Từ khóa: http://chanhkien.org.
